Aktualności

Nazywam się Martyna Ratajczak i jestem studentką I roku studiów II stopnia na kierunku nauczanie biologii i przyrody na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Moja pasja do biologii narodziła się już na etapie szkoły podstawowej. W szczególności interesuję się tematami związanymi z botaniką oraz biologią komórki. Dużą satysfakcję sprawia mi praca z dziećmi oraz młodzieżą. Chętnie opracowuję autorskie materiały edukacyjne, które ułatwiają zrozumienie zagadnień i pomagają uczniom przyswajać wiedzę w angażujący sposób. Nieustannie rozwijam swoje kompetencje, podążając za nowoczesnymi metodami nauczania biologii i przyrody.

Kilka słów o projekcie

W ramach projektu eTwinning „Cykle natury” przygotowałam lekcję pt. „Niezauważalni architekci życia”, opartą o założenia metody STEAM. Zagadnienia omawiane na zajęciach skupiały się przede wszystkim na różnorodności oraz znaczeniu  ziaren pyłku, które pomimo swoich mikroskopijnych rozmiarów pełnią kluczową rolę w przyrodzie, gdyż stanowią podstawę zapylania, od którego zależy proces rozmnażania roślin i prawidłowe funkcjonowanie ekosystemów. Bez ziaren pyłku niemożliwe byłoby m.in. powstawanie nasion i owoców, które stanowią podstawowe źródło pożywienia dla wielu organizmów, w tym człowieka.

Problematyka związana z botaniką często jest dla uczniów wymagająca i postrzegana jako trudna do zrozumienia, dlatego niezwykle istotne jest prezentowanie treści biologicznych w sposób przystępny, angażujący oraz oparty na praktycznych metodach nauczania. Wykorzystanie metody STEAM umożliwiło połączenie wiedzy teoretycznej z obserwacją, analizą i kreatywnym działaniem, dzięki czemu uczniowie mogli lepiej zrozumieć znaczenie omawianych na lekcji zagadnień. Zajęcia, zostały zaplanowane w taki sposób, aby pobudzić ciekawość uczniów i pokazać im, że nawet najmniejsze elementy przyrody pełnią kluczową role w podtrzymywaniu życia na Ziemi.

Cele edukacyjne projektu

• Uczeń rozumie znaczenie ziaren pyłku w cyklu życiowym roślin okrytonasiennych.
• Uczeń rozpoznaje podstawowe elementy budowy kwiatu, bazując na materiale biologicznym.
• Uczeń wyjaśnia pojęcie zapylania oraz rozróżnia jego główne typy: wiatropylność i owadopylność.
• Uczeń dostrzega związek między budową ziaren pyłku, a sposobem ich przenoszenia.
• Uczeń wykorzystuje wiedzę teoretyczną w praktyce podczas obserwacji i analizy materiału biologicznego.

Na tapecie ziarna pyłku, czyli jak lekcja przebiegła w praktyce?

Na początku zajęć uczniowie zostali poinformowani o kwestiach organizacyjnych zajęć i podzieleni na kilkuosobowe zespoły. Wyodrębnione grupy wykonywały kolejne aktywności edukacyjne zdobywając symboliczne „ziarna pyłku” w postaci naklejek za każde poprawnie wykonane zadanie. Zebranie ich określonej liczby umożliwiało drużynom zdobycie biologicznego vouchera, który mógł zostać zrealizowany w formie atrakcyjnej nagrody edukacyjnej, uzgodnionej z nauczycielem biologii.

Lekcja rozpoczęła się od wprowadzenia w zagadnienie cyklu życiowego rośliny okrytonasiennej poprzez zadanie łączące elementy biologii oraz programowania. W tym celu wykorzystano Ozoboty, dla których trasa stanowiła wizualizację kolejnych etapów rozwoju rośliny – od kiełkowania, poprzez wzrost i kwitnienie, aż do wytworzenia owocu. Zadaniem uczniów było prawidłowe zakodowanie drogi dla Ozobota, tak aby doprowadzić go do „mety” symbolizującej końcowy etap cyklu życiowego rośliny okrytonasiennej. Dodatkowym elementem było tłumaczenie wybranych terminów biologicznych z języka angielskiego na język polski, co pozwoliło na utrwalenie specjalistycznego słownictwa oraz poszerzenie kompetencji językowych w kontekście nauk przyrodniczych. Zagadnienie związane z cyklem życiowym roślin podsumowano zadaniem dotyczącym sformułowania definicji procesu zapylania u roślin okrytonasiennych. Jego częścią była także praca z żywym materiałem roślinnym – tulipanem, podczas której uczniowie obserwowali budowę kwiatu i elementy biorące udział w procesie zapylania.

Kolejne zadanie polegało na obserwacji pod mikroskopem ziaren pyłku wybranych gatunków roślin okrytonasiennych i nagonasiennych, a następnie określeniu ich widocznych cech charakterystycznych. W realizacji pomocne okazały się autorskie pomoce edukacyjne, zawierające dodatkowe obrazy mikroskopowe ziaren pyłku oraz fotografie roślin, z których pochodziły. Dzięki temu uczniowie w przypadku trudności z dostrzeżeniem istotnych cech preparatu, mogli posłużyć się przygotowanymi materiałami pomocniczymi. Drugą częścią zadania było określenie, czy roślina, z której pochodziło obserwowane ziarno pyłku, jest rośliną wiatropylną, czy owadopylną oraz uzasadnienie swojego wyboru.

Podczas wykonywania tej części zadania pomocny okazał się autorski przewodnik, zwracający uwagę na charakterystyczne cechy roślin wiatropylnych i owadopylnych.

Kreatywności oraz umiejętności dostrzegania podobieństw wymagało od uczniów kolejne zadanie z porównaniem obserwowanego wcześniej pod mikroskopem ziarna pyłku z umieszczoną w karcie pracy fotografią przedstawiającą rondo Magic Roundabout znajdujące się w Swidon w Anglii. Uczniowie podczas analizy zwracali uwagę na ich charakterystyczne cechy, jednocześnie poszukując między nimi podobieństw.

Przedostatnie zadanie miało z kolei charakter matematyczny.  Zadaniem uczniów było obliczenie, ile ziaren pyłku produkuje jedno drzewo brzozy, a następnie oszacowanie, jaka liczba ziaren byłaby potrzebna do wypełnienia basenu o określonych rozmiarach.

Ostatnim zadaniem przewidzianym w cyklu zajęć dwugodzinnych było zaprojektowanie własnego ziarna pyłku z wykorzystaniem udostępnionych materiałów, przy czym każda grupa otrzymała odrębną historię stanowiącą punkt wyjścia do jego stworzenia. Istotnym elementem zadania było tak zaprojektować ziarno pyłku, aby jego budowa była spójna z funkcjami, jakie miałoby ono pełnić. Uczniowie nie tylko musieli wykazać się kreatywnością, ale również umiejętnością biologicznego uzasadnienie zaprojektowanych cech, odnosząc je do sposobu rozprzestrzeniania pyłku, warunków środowiskowych czy rodzaju zapylania. Zadanie to rozwijało przede wszystkim wyobraźnię oraz umiejętności współpracy w grupie.

Materiały niezbędne do przeprowadzenia lekcji znajdują się na:

TwinSpace projektu